Artykuły:

Piwo jest znane w Polsce od najdawniejszych czasów. Wskazuje na to już sama jego nazwa piwo, czyli napój do picia. Inną lingwistyczną wskazówkę stanowi choćby piwnica, czyli pierwotnie chłodne miejsce, gdzie przechowywano i sprzedawano piwo.
Z ustnych tradycji można domniemywać, że na terenach zamieszkiwanych przez Polan i inne plemiona słowiańskie wytwarzanie piwa rozwijało się na równi z produkcją drugiego typowego napitku, czyli syconego miodu. Produkowano je zarówno z jęczmienia i pszenicy, jak i prosa. Technika produkcji wydaje się prosta: podprażane ziarno tłuczono w moździerzu, następnie zalewano gorącą wodą. Po schłodzeniu do temperatury otoczenia dodawano zacier. Otrzymany napój był lekki i musujący, gasił pragnienie i orzeźwiał.
O polskim piwie wspominał Gall Anonim opisują postrzyżyny Siemowita ... goście Piasta obficie zapijali jedzenie beczułką dobrze sfermentowanego piwa, którego ciągle ubywało?.
Kolejne wzmianki o piwie na obecnych terenach Polski pojawiają się u Ottona z Bambergi, który relacjonując swój pobyt na Pomorzu pisał ?... wina nie mają, ani go nie szukają, gdyż zapobiegliwie przyrządzone miodne napoje i piwo przewyższają wina falerijskie.
Napitek wprawdzie nie przypominał dzisiejszego piwa, jednak cieszył się wielką popularnością we wszystkich warstwach społecznych, od wielmożów po biedotę. Wysokie progi, w jakie zawędrowało piwo potwierdza kronika biskupa Thiemara: opisując zjazd jaki odbył się w Gnieźnie w 1000 roku. Kariera piw wiąże się z pewnością z powszechną niechęcią wysoko urodzonych do picia wody. Długosz opisuje np. sprawę Leszka Białego księcia sandomierskiego i krakowskiego, który ślubował wziąć udział w krucjacie na odsiecz Ziemi Świętej. Po pewnym czasie wymówił się przed papieżem z tego przyrzeczenia, twierdząc, że na Bliskim Wschodzie brak jest syconego miodu i zimnego piwa, a on zwykłej wody pić nie może. Argument ponoć poskutkował i książę otrzymał dyspensę.


Z kroniki Długosza pochodzi te uwaga dotycząca polskich obyczajów: ... wino tu rzadko używane. Ma jednak naród polski napój warzony z pszenicy, chmielu i wody, po polsku piwem zwany. Ale nie ma nadeń lepszego dla pokrzepienia ciała. Jest nie tylko rozkoszą mieszkańców, lecz i cudzoziemców?.
Z początków XIII wieku datują się dokumenty przyznające wójtom prawa do warzenia i szynkowania piwa w wydzielonych lokalach zwanych tabernami, jednak lukratywność tego interesu wywołała reakcję szybko rozwijających się miast. Już pod koniec XIII wieku przywileje królewskie nadały stosowne uprawnienia miastom. Od tego czasu datują się początki cechów piwowarskich w Polsce, które czuwały nad jakością produktu, jak i nad uczciwością prowadzonego handlu. W XVI wieku działało ponad 80 browarów, zarówno w zarówno w miastach i dużych folwarkach, jak i wzorem zachodnim przy klasztorach. Tradycja głosi, że z piw klasztornych najlepsze warzyli cystersi.
Pojawiły się rozmaite gatunki piw cieszące się lepszą lub gorszą sławą ich nazwy wywodziły się od nazw miejscowości gdzie je warzono. Znane były np. piwa biłgorajskie, czerskie, gdańskie, kowieńskie, łowickie, wąchockie, wielickie, żółkiewskie. Doskonałą renomą cieszyło się piwo wareckie oraz warszawskie. Sprowadzanie tego ostatniego do Gdańska, słynącego z produkcji mocnego "dubelbira" wywołało lokalne zamieszki, w trakcie których zginęło kilkadziesiąt osób, a setki zamknięto w więzieniach.
Ciemniejszy okres historii piwa wiąże się z propinacją, czyli przyznaniem szlachcie wyłączności na produkcję alkoholu. Powstałe w efekcie tego przywileju browary folwarczne produkowały trzy rodzaje piwa: na użytek pańskich stołów esencjonalne i mocne piwo dubeltowe, piwo średniej mocy, stanowiące podstawowy asortyment karczm, oraz cienkusza przeznaczonego dla najuboższych.
Od połowy XIX wieku, kiedy wprowadzono metodę dolnej fermentacji, produkcja piwa rozpoczęła się na skalę przemysłową. pojawiły się maszyny parowe oraz urządzenia chłodnicze a małe, lokalne browary zaczęły tracić na znaczeniu, by w końcu zniknąć całkowicie. Z czasem lwia część udziałów w rynku została opanowane przez kilku liczących się gigantów.


1. Międzynarodowy Festiwal Piwa im. Jana Heweliusza

Festiwal jest najlepszą okazją do poznania "repertuaru" browarów z różnych stron świata, poszerzenia wiedzy o piwie oraz jedynej w swoim rodzaju zabawy - biesiady piwnej.

W tym roku II Międzynarodowy Festiwal Piwa im. Jana Heweliusza odbył się w Gdańsku w dniach 28.04. – 03.05.

2. Żywiec Małopolska
Legendarne polskie piwo zawdzięcza swój smak beskidzkim wodom mineralnym, tradycyjnej recepturze i nowoczesnej technologii. Historia browaru usytuowanego przy drodze do Węgierskiej Górki sięga roku 1856, kiedy to arcyksiążę Albrecht Fryderyk Habsburg założył w miasteczku zakłady piwowarskie zachęcony sukcesem i dochodami, jakie przyniósł mu założony nieco wcześniej browar w Cieszynie.
Za czasów jego następcy, księcia Karola Stefana Habsburga, zmodernizowany browar produkował piwa konkurujące z powodzeniem z najsłynniejszymi produktami europejskimi. W czasie II wojny światowej Niemcy zmienili markę na "Beskidenbrauerei Saybush". Browar najlepiej odwiedzić w czerwcu, gdy odbywa się doroczna Międzynarodowa Giełda Birofiliów. Co zaś do piwa, to najlepiej skosztować go na miejscu w stylowo urządzonej Piwiarni Żywieckiej.

Zakłady Piwowarskie,Żywiec, ul. Browarna 88; zwiedzanie od poniedziałku do piątku po wcześniejszym uzgodnieniu; półtoragodzinna trasa z przewodnikiem, a na koniec degustacja wyrobów – bezpłatnie


3. Kraków Małopolska
Piwiarnia "Pod Beczkami" to do niedawna jedyny piwny bar w mieście. Bywalcami usytuowanego na Stradomiu lokalu są - jak donosi "Przewodnik Gullivera" z 2003 roku - "głównie mężczyźni w wieku średnim". Ale zaglądają tu także goście z zagranicy spragnieni przeglądu polskich piw.
Lokal leży w dogodnym miejscu, by rozpocząć w nim lub zakończyć spacer po Kazimierzu. Jest tu także sklepik z dużym wyborem piw. Magnesem dla piwoszy są najniższe w Krakowie ceny markowych trunków - niezbyt drogie.
Spragnionym niepasteryzowanego, produkowanego na miejscu piwa polecam minibrowar "C.K. Browar". Lokal oferuje kilka gatunków (jasnych i ciemnych) wyśmienitego napoju.


4. Witnica Ziemia lubuska
Niewielki browar w miasteczku położonym na zachód od Gorzowa Wielkopolskiego jest ostatnim czynnym browarem ziemi lubuskiej.
Zakład kontynuuje długą miejscową tradycję browarniczą zapoczątkowaną przez cystersów w XIV wieku (jeszcze we wsi Vitz nad Wartą, jak nazywała się początkowo miejscowość), którzy na mocy przywilejów warzyli w swych włościach piwo.
Nowoczesny browar założył w 1848 roku Ernst Ferdinand Handke, wydzierżawiwszy istniejący na miejscu stary browar i gospodę od rodziny Feuerhermów. W drugiej połowie XIX w. witnicki browar, działający pod nazwą "Stern Brau", był jednym z najnowocześniejszych małych przedsiębiorstw tego typu w północno-wschodniej części Niemiec. Podstawą jego produkcji było piwo powszechnie zwane jako bawarskie, później Sternbrau. Dzisiejsza nazwa Boss jest efektem konkursu pracowniczego.

Wyroby browaru są serwowane w ok. 250 punktach gastronomicznych na terenie północno-zachodniej Polski, a także w Olsztynie, na Opolszczyźnie, na Śląsku i w województwie łódzkim. Dobrą opinią wśród piwoszy cieszy się mocne piwo Porter Czarny Boss, a spośród napojów lżejszego kalibru piwo cytrynowe - Witner.

5. Tychy Górny Śląsk
Browary Książęce w Tychach są sukcesorem dawnej tradycji browarniczej. Zaś piwo Tyskie (zwłaszcza odmiany Gronie i Książęce) - reklamowane przed paru laty hasłem "Tyskie ponad wszystkie" - należy do najpopularniejszych naszych piw. Browar po przebudowach obejmuje dziś kompleks głównie XIX-wiecznych zabudowań otoczonych zielenią. Zabytkowe wnętrza udostępniono zwiedzającym. Wycieczka z przewodnikiem trwa około 1,5 godziny i jest bezpłatna.

Browary Książęce,
Tychy, ul. Mikołowska 5;zwiedzanie we wtorki i w czwartki w godz. 9.00-17.00 i w soboty w godz. 9.00-14.00
rezerwacje miejsc.

6. Wrocław Dolny Śląsk
Położony przy wrocławskim rynku lokal "Spiż" był pierwszym otwartym w III RP (w 1992 roku) minibrowarem. W podziemiach wrocławskiego ratusza można nie tylko jeść i pić piwo, ale również podpatrywać, jak powstaje ono ze słodu, z drożdży i z chmielu (lub pszenicy). Receptury mają 500-letnią historię.
Warto wyjaśnić, że nazwa Spiż pochodzi od nazwiska założyciela i właściciela lokalu, Bogdana Spiża - browarnika, gastronoma, ekonomisty i Menedżera Roku 1990. W Polsce jest już kilka innych jego lokali - poza Wrocławiem specyficznego piwa można napić się w pałacu w Miłkowie koło Karpacza oraz w pubie w Warszawie przy ul. Chałubińskiego.